Νίκος Μπογιόπουλος. Η υποκριτική εκμετάλλευση ενός εγκλήματος

ΔΕΝ ΕΙΣΤΕ “JE SUIS CHARLIE”, ΕΙΣΤΕ ΙΗΣΟΥΙΤΕΣ!

Αν δεν υπάρχει ένας εχθρός, δημιούργησέ τον… - ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ

Αν δεν υπάρχει ένας εχθρός, δημιούργησέ τον… - ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ

He drew first ... 11 Ιανουαρίου 2015

Χριστόφορος Γεωργόπουλος. Νεοφιλελευθερισμός και ποινικό σύστημα.

     Ο νεοφιλελευθερισμός εμφανίζεται άρρηκτα συνδεδεμένος με την αυταρχικοποίηση και συντηρητικοποίηση της κοινωνίας. Η δημόσια ατζέντα δομείται σε ζητήματα νόμου και τάξης, εγκληματικότητας του δρόμου (“street crime”) και λαθρομετανάστευσης. Ένα αχανές σύστημα παρακολούθησης, αποτελούμενο από χιλιάδες ιδιωτικές εταιρίες και εκατομμύρια εργαζομένους, διαθέτει εξουσιοδότηση πρόσβασης σε εμπιστευτικά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, στο πλαίσιο μίας διεθνοποιημένης επιτήρησης και σε εφαρμογή του δόγματος πως «όλοι είμαστε ύποπτοι». Η κοινωνία εν γένει στρατιωτικοποιείται. Με τον όρο «στρατιωτικοποίηση» δεν αντιλαμβανόμαστε μόνο το προφανές της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών και των προγραμμάτων παρακολούθησης (σε βάρος του κοινωνικού κράτους), αλλά και την λιγότερο ορατή σε ζητήματα φύλου, φυλής και τάξης, διαμόρφωση των αντιλήψεων εκείνων που νομιμοποιούν και προσδίδουν λαϊκό έρεισμα σε στρατιωτικού τύπου, κατασταλτικές πολιτικές.

     Ένα τέτοιο σύστημα, όσο αποτελεσματικές πρακτικές χειραγώγησης και αν υιοθετήσουν οι κυρίαρχοι φορείς κατήχησης (ΜΜΕ, πολιτικοί, ακαδημαϊκοί), εδράζεται και θα συνεχίσει να εδράζεται στην καταστολή. Τα στοιχεία που αποδεικνύουν θετική σχέση ανάμεσα σε επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών και ένταση καταστολής είναι συντριπτικά. Εμφανίζουν μάλιστα αυξητική τάση και εξαπλώνονται διαρκώς με την πάροδο του χρόνου. Απαριθμούμε ενδεικτικά μερικά από αυτά: Στην Μεγάλη Βρετανία της περιόδου 1974-1986 παρατηρείται αύξηση 23,3% των φυλακίσεων, με παράλληλη μείωση των προστίμων κατά 28%. Στις ΗΠΑ, οι 31.000 φυλακισμένοι του 1980 έγιναν 400.000 το 1994, η πλειονότητα των οποίων μαύροι ή άνεργοι, καταδικασθέντες για διακίνηση ή χρήση ναρκωτικών. Σε γκετοποιημένες γειτονιές των αμερικανικών μεγαλουπόλεων 50% του ανδρικού πληθυσμού 16-35 ετών βρίσκεται στην φυλακή, αναμένει δίκη ή έχει αφεθεί ελεύθερο υπό όρους. Οι 230 έγκλειστοι σε κάθε 100.000 συνολικού πληθυσμού του 1979 έγιναν 532 το 1994. Την επόμενη χρονιά, ο αριθμός των φυλακισμένων μαύρων ήταν μεγαλύτερος από εκείνον των μαύρων που λάμβαναν ανώτατη εκπαίδευση. Σύμφωνα με έρευνα της New York Daily News, 80% των μαύρων και ισπανόφωνων νέων ανδρών έχει συλληφθεί και υποβληθεί σε σωματικό έλεγχο από τις δυνάμεις της τάξης τουλάχιστον μία φορά. Σήμερα, υπολογίζεται πως το 1/3 των Αφροαμερικανών, γεννηθέντων το 2001, θα φυλακιστεί κάποια στιγμή στο μέλλον. Οι παρεπόμενες της φυλάκισης ποινές (στέρηση άδειας οδήγησης, δικαιώματος ψήφου κλπ.) θα σηματοδοτήσουν την ολοκληρωτική περιθωριοποίηση πολυπληθών κοινωνικών ομάδων. Στην μετασοβιετική Ρωσία, ο αριθμός των εγκλείστων έχει διπλασιαστεί.

     Τα παραπάνω στατιστικά αποτυπώνουν με ψυχρό, λογιστικό τρόπο την πραγματικότητα του αστυνομικού κράτους που ενίσχυσε και γιγάντωσε ο νεοφιλελευθερισμός. Αδυνατούν ωστόσο να εκφράσουν την βαθύτερη ουσία των ιστορικών εξελίξεων που συντελούνται εντός της ποινικο-σωφρονιστικής σφαίρας. Το ποινικοδικαιικό σύστημα δεν στοχεύει πλέον στην τιμωρία ή την αναμόρφωση και επανένταξη (κατά την επίσημη ρητορική) του εγκληματία. Αποβλέπει στην αναγνώριση, στοχοποίηση και διαχείριση των ομάδων εκείνων που κρίνονται επικίνδυνες. Προέχει η αποτροπή μίας δυνητικής συλλογικής αντικαθεστωτικής συμπεριφοράς. Η τελευταία ταυτίζεται με την απειλή αποσταθεροποίησης του κοινωνικοοικονομικού κατεστημένου και ενσαρκώνεται από περιθωριακές κοινωνικές ομάδες. Αναπόφευκτα, το ποινικό σύστημα παύει να λειτουργεί με γνώμονα τις ανάγκες του ατόμου ή της κοινότητας. Κατανοώντας το έγκλημα με όρους ψυχρού υπολογισμού κόστους- οφέλους και εισάγοντας τον παράγοντα της στατιστικής πρόβλεψης, κατατάσσει τα άτομα σε ομάδες, ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας του προφίλ τους. Η φυλακή εξακολουθεί να αποτελεί την βασική, στρατηγική επιλογή του καπιταλιστικού συστήματος, όχι όμως για λόγους επέμβασης επί του ατόμου, όπως παλιότερα, αλλά για την διαχείριση και εξουδετέρωση των επικίνδυνων, μόνιμα περιθωριακών ομάδων. Μπορεί να γεννήθηκε και να εδραιώθηκε για λόγους πειθάρχησης της εργατικής τάξης στην αναδυόμενη καπιταλιστική κοινωνία (και όχι ως έκφραση εξανθρωπισμού έναντι των βάρβαρων σωματικών ποινών που ίσχυαν μέχρι τότε), όμως εξελίχθηκε σε όργανο εξοβελισμού των εξαθλιωμένων από την κοινωνική ζωή. Εξάλλου, την εποχή του «Πανοπτικού», όταν η άρνηση εργασίας αποτελούσε, για την νέα καπιταλιστική ηθική, το μεγαλύτερο εμπόδιο προς την κοινωνική ευημερία, οι φυλακές λειτουργούσαν ως “workhouses”. Στις μέρες μας, οι νεοφιλελεύθερες επιταγές για απορρύθμιση των εργασιακών κανόνων, επιβάλλουν την εξάρθρωση ακριβώς των κανόνων εκείνων που δίδασκε η παραδοσιακή εργασιακή ηθική. Η νεοφιλελεύθερη ατζέντα θέλει εργασία ευέλικτη, χωρίς σταθερά ωράρια, βάρδιες και μόνιμο χώρο δουλειάς. Αναπόφευκτα, η σημερινή φυλακή δεν έχει σχέση με εκπαίδευση για εργασία, με εσωτερίκευση εργασιακής ηθικής, με πειθάρχηση σε εργασιακούς κανόνες. Για την ακρίβεια, δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με εργασία. Το τι κάνουν οι τρόφιμοι κρίνεται άνευ σημασίας. Αρκεί να βρίσκονται εντός της φυλακής.

     Υπό το κράτος του νεοφιλελεύθερου δόγματος, με την ένταση της ανισοκατανομής πλούτου, την αύξηση της ανεργίας και την διάλυση του κοινωνικού ιστού, οι δυνάμει επικίνδυνες, διαχειριστέες ομάδες πληθαίνουν. Αφροαμερικάνοι και ισπανόφωνοι στα αμερικανικά γκέτο, λαθρομετανάστες στην Ευρώπη, στρατιές ανέργων, αστέγων, νεόπτωχων στην Ελλάδα και αλλού. Τα παραπάνω κοινωνικά δεδομένα, άμεση απόρροια των νεοφιλελεύθερων πολιτικών προγραμμάτων  εξηγούν την εντυπωσιακή αύξηση του πληθυσμού των φυλακών από την δεκαετία του 1970 και εφεξής.

     Για να κατανοήσουμε βαθύτερα τον ρόλο της ποινικής σφαίρας εντός της νεοφιλελεύθερης εκδοχής του καπιταλισμού, οφείλουμε να εξετάσουμε την ιδέα της φυσικής τάξης. Είδαμε πως οι νεοφιλελεύθεροι θεωρητικοί θεμελιώνουν την έννοια της αυτορρυθμιζόμενης αγοράς βασισμένοι στην ιδέα της νομοτέλειας, μίας φυσικής τάξης- κανόνα. Ο εν λόγω κανόνας επικρατεί μόνο εντός του οικονομικού τομέα. Εκτός αυτού, η κρατική παρέμβαση είναι όχι μόνο ελεύθερη και νομιμοποιημένη αλλά και απολύτως αναγκαία. Ωστόσο, από τον Bentham, που χαρακτήριζε τον ποινικό κώδικα ως «μεγάλο μενού τιμών», μιλώντας την γλώσσα των οικονομικών, μέχρι την επέκταση της “rational choice theory” από τον Gary Becker, στην λογική πως όλοι είμαστε δυνάμει εγκληματίες και θα γίνουμε τέτοιοι αν εκτιμήσουμε πως αυτό είναι προς το συμφέρον μας, οι δύο αρένες (οικονομική και ποινική), ποτέ δεν υπήρξαν απολύτως διακριτές, όπως ήθελαν και θέλουν να παρουσιάσουν οι οπαδοί του νεοφιλελεύθερου δόγματος. Στην πραγματικότητα, η οικονομική λογική πάντα ενυπήρχε στην ποινική σφαίρα. Η οικονομία μπορούσε να επιβάλλει τους κανόνες της στο ποινικο-σωφρονιστικό σύστημα, όχι όμως και το αντίστροφο. Το ποινικό δίκαιο απαγορευόταν να εισβάλλει (μέσω του κράτους) στο οικονομικό οικοδόμημα. Η αποδοχή κατασταλτικών μέτρων, η απαίτηση για μαζικές φυλακίσεις, η νομιμοποίηση του αστυνομικού κράτους, όλα έγιναν δυνατά χάρη στην πεποίθηση πως η κυβερνητική παρέμβαση είναι εκ των πραγμάτων απρεπής στην οικονομική αρένα, αλλά καλή και αναγκαία στην ποινική. Εμφανίζεται λοιπόν το παράδοξο 71% των Αμερικανών να οραματίζεται το σύστημα της αγοράς ως το πλέον κατάλληλο για να στηρίξει το μέλλον της η ανθρωπότητα, την ώρα που το ίδιο σύστημα βασίζει την διαιώνιση του στο μεγαλύτερο, ακριβότερο, κρατικά διευθυνόμενο και παρεμβατικό σύστημα φυλακών του κόσμου. Η γιγάντωση της βιομηχανίας των φυλακών πράγματι ευνοήθηκε, όπως καταδείξαμε προηγουμένως, από την αλλαγή στρατηγικής του καπιταλισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Όμως δεν θα ήταν ποτέ δυνατή αν, μέσα από μία μακραίωνη διαδικασία, δεν είχε διαμορφωθεί η παραπάνω σχέση μεταξύ οικονομικής και ποινικής σφαίρας. Οι ρίζες της βασικότερης συνιστώσας του νεοφιλελευθερισμού, πολύ πριν εμφανιστούν ο Friedman, ο Reagan και η Thatcher, εντοπίζονται στις απαρχές της φιλελεύθερης οικονομικής παράδοσης, που επιλεκτικά τοποθέτησε την ιδέα της φυσικής τάξης στην οικονομία και επιφύλαξε για την κρατική παρεμβατικότητα το πεδίο του ποινικο- σωφρονιστικού συστήματος.

     Με αφετηρία την παραπάνω διαπίστωση, μπορούμε να κατανοήσουμε την παγκόσμια επέκταση και επικράτηση των πολιτικών «μηδενικής ανοχής». Τέτοιες πολιτικές, παρότι δεν διαθέτουν καμία μετρήσιμη επίπτωση στην μείωση της παραβατικότητας, αλλά απλώς την μετατοπίζουν προς περισσότερο ευάλωτες περιοχές, επικυρώνονται και ισχυροποιούνται λόγω της διάδοσης τους και μόνο. Το απαραίτητο για την μαζική φυλάκιση αστυνομικό, επικοινωνιακό συμπλήρωμα εκφράζεται μέσα από σλόγκαν περί ασφάλειας “made in USA”, που με ενδιάμεσο σταθμό την Μεγάλη Βρετανία, κατακτούν τον δυτικό κόσμο. Στρατιωτική ρητορική ενός παγκοσμιοποιημένου πολέμου ενάντια στο έγκλημα (ιδίως τα ναρκωτικά), πολεμικοί όροι περί ανάκτησης του δημόσιου χώρου, στοχοποίηση των περιθωριοποιημένων (άνεργων, άστεγων, εξαρτημένων, μεταναστών), καταλαμβάνουν κεντρική θέση στον δυτικό πολιτικό λόγο. Ακόμη και παραδοσιακά προνοιακά συστήματα, όπως της Σουηδίας και της Ολλανδίας, χώρες που διαχρονικά εμφάνιζαν τα μικρότερα ποσοστά εγκλεισμού, έχουν συμπαραταχθεί με την νεοφιλελεύθερη επιταγή των μαζικών φυλακίσεων, στην βάση λογιστικών υπολογισμών κόστους και αποδοτικότητας.

     Το συμπέρασμα είναι πλέον προφανές: η εσκεμμένη ατροφία του κοινωνικού κράτους, όρος εγγενής στην νεοφιλελεύθερη θεωρία και πρακτική, βρίσκει το αντίστοιχο της στην υπερτροφία του ποινικού κράτους. Το ένα αποτελεί συμπλήρωμα και αντιστάθμισμα του άλλου.

Ιανουάριος 2015 (3)

Χριστόφορος Γεωργόπουλος. Η δημοκρατία στον πραγματικό κόσμο.

     Η ''δημοκρατία'' είναι μια από τις ιερές εκείνες λέξεις με το ειδικό ιστορικό βάρος που δεσπόζουν στον πολιτικό και κάθε εξουσιαστικό λόγο. Πώς όμως εκλαμβάνουμε την έννοια της δημοκρατίας και πώς διαμορφώνεται η αντίληψή μας για αυτήν; Στην εποχή του κομματικού κράτους, των παντοδύναμων ΜΜΕ και της ''διπλής ομιλίας'', γίνεται ολοένα δυσχερέστερο να διατηρήσουμε την ελάχιστη νοητική διαύγεια για μερικές παρατηρήσεις βασισμένες στην κοινή λογική.

     Αφήνοντας κατά μέρους αναλύσεις για το μοντέλο προπαγάνδας, το σύστημα κατήχησης και το ρόλο των ακαδημαϊκών θα επιχειρήσουμε ορισμένες απλές, λογικές διαπιστώσεις. Σημείο αναφοράς θα αποτελέσει ο ακόλουθος ορισμός της δημοκρατίας. Ένας ορισμός που δεν εκφράζει τον Chomsky ή τον Orwell αλλά υιοθετείται από συντηρητικούς συνταγματολόγους και εμπεριέχεται σε επίσημα νομικά βιβλία. ''Για να είναι ένα πολίτευμα δημοκρατικό πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς (καθένα από) τα παρακάτω στοιχεία : Α) Αντιπροσωπευτικό σύστημα, Β) Σεβασμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γ) Διάκριση εξουσιών.

     Στον κόσμο των ΜΜΕ και της πολιτικής τα ανωτέρω προβάλλονται ως αυθύπαρκτα, αυταπόδεικτα, απαραβίαστα. Στον πραγματικό κόσμο, η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική. Πιο συγκεκριμένα:

     Μύθος Πρώτος- Αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Ο λαός διαθέτει το δικαίωμα ψήφου για να επιλέξει μέσα από ελεύθερες, δημοκρατικές εκλογές τα πρόσωπα που ο ίδιος κρίνει καταλληλότερα και ικανότερα και να τον εκπροσωπήσουν στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Προς ισχυροποίηση της λαϊκής εντολής κατοχυρώνονται συνταγματικά οι βουλευτικές ασυλίες, το ανεύθυνο και το ακαταδίωκτο. Ο βουλευτής εκφράζει ελεύθερα την γνώμη του, χωρίς να λογοδοτεί σε κάποια αρχή και χωρίς να διώκεται για την πολιτική του τοποθέτηση. Όλα αυτά μοιάζουν ιδανικά. Γι' αυτό και περιορίζονται στις γραμμές σχολικών και πανεπιστημιακών εγχειριδίων. Στην πράξη, ο βουλευτής οφείλει να ακολουθήσει την γραμμή του κόμματος. Αν δεν συμμορφωθεί, απειλείται άμεσα με διαγραφή. Το κοινοβούλιο από χώρος πολυφωνίας εκπίπτει σε κλειστή σύσκεψη, όπου εκφράζονται μετρημένες, υποδεικνυόμενες θέσεις. Και ο βουλευτής, που υποτίθεται ότι εκλέχθηκε για να εκπροσωπήσει τους συμπολίτες του βρίσκεται εκεί για να επικυρώνει και να νομιμοποιεί, όχι να συμμετέχει. Αυτή η πραγματικότητα χαρακτηρίζεται επισήμως έμμεση, αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

     Μύθος Δεύτερος- Σεβασμός δικαιωμάτων- Εδώ ο κατάλογος είναι εκτενής, θα σταθούμε ωστόσο στα κατοχυρωμένα εκείνα δικαιώματα που 'ενοχλούν' και δέχονται επίθεση. Ας εστιάσουμε στο τεκμήριο αθωότητας (αθώος μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή). Οι τρομονόμοι- παραγγελία που επιβάλλονται στις χώρες- δορυφόρους της υπερδύναμης στοχοποιούν αυτό ακριβώς το δικαίωμα- περιορισμός της επικοινωνίας, αύξηση των χρονικών ορίων κράτησης του κατηγορουμένου, μειωμένη πρόσβαση σε νομική αρωγή κα. Και κάτι πολύ σπουδαιότερο. Χωρίς τεκμήριο αθωότητας ανοίγει ο δρόμος για την ποινικοποίηση φρονημάτων. Διότι αν υπάρχουν εκ των προτέρων ύποπτες ομάδες, ύποπτα μέρη, ύποπτες φυσιογνωμίες τότε κάθε μετακίνηση, κάθε λεκτική έκφραση, κάθε σκέψη θα αποτελεί εν δυνάμει έγκλημα με τον τελικό λόγο να ανήκει στην κρίση της εξουσίας. Για τις παράπλευρες απώλειες της υγιούς κοινωνίας μας (άστεγοι, ναρκομανείς, αλλοδαποί, φυλακισμένοι), η συζήτηση περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων μοιάζει κάπως υποκριτική, αφού τα δικαιώματα δεν φαίνονται να αφορούν τους ''λιγότερο ανθρώπους''.

     Μύθος Τρίτος- Διάκριση εξουσιών. Ένα παιδί του Γυμνασίου θα μας πληροφορήσει πως ο κρατικός μηχανισμός αποτελείται από τρεις διακριτές εξουσίες- νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική. Απλό και κατανοητό, όπως και η εκ βάθρων αναίρεσή του στην πράξη. Το εκλογικό σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής μετατρέπει τη σχετική πλειοψηφία ψήφων σε απόλυτη πλειοψηφία εδρών στη Βουλή. Η προαναφερθείσα κομματική πειθαρχία έρχεται ως ασφαλιστική δικλείδα για την αχρήστευση του νομοθετικού σώματος. Υπενθυμίζουμε ότι για την ψήφιση νόμου αρκεί η απόλυτη πλειοψηφία, δηλαδή μια κυβέρνηση με γραμμή. Αν για κάποιες περιπτώσεις απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία (βλ. μνημόνιο), αυτό απλά παραβλέπεται, με τις ευλογίες ή την ανοχή των ειδικών. Όμως και η τυφλή και ανεξάρτητη δικαιοσύνη δεν βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από την Βουλή. Οι ανώτατοι δικαστές, με ρητή συνταγματική πρόβλεψη, διορίζονται από την κυβέρνηση. Και αν η κεφαλή των δικαστικών αρχών βρίσκεται υπό το παραπάνω καθεστώς, τότε φανταζόμαστε πόσο αμερόληπτα και ανεπηρέαστα ασκούν το λειτούργημά τους οι κατώτεροι δικαστές. Ένα πολίτευμα όπου το κοινοβούλιο έχει διακοσμητικό ρόλο και οι δικαστές υπόκεινται στους κυβερνώντες μόνο στα πλαίσια του παρόντος συστήματος κατήχησης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί δημοκρατικό. 

     Τα παραπάνω δεν συνιστούν παρά απλές διαπιστώσεις, που χρίζουν περαιτέρω ανάλυσης. Κυρίως όμως πρέπει να εξετασθεί ο τρόπος με τον οποίο τέτοια στοιχεία μένουν στην αφάνεια, παρακάμπτονται ή γίνονται συνείδηση του ''μέσου πολίτη''. Κατά την άποψη του γράφοντος η αφετηρία βρίσκεται στην σκέψη πως ''η προπαγάνδα είναι για τη δημοκρατία ό,τι η βία για τον ολοκληρωτισμό''.

Ιανουάριος 2015  (2)

Χριστόφορος Γεωργόπουλος. Τρομοκρατία: Η άλλη όψη της επίσημης κατήχησης.

     Κάθε αλήθεια επιδέχεται αμφισβήτησης. Η αβασάνιστη, απόλυτη διάκριση ανάμεσα σε ''καλό- κακό'', ''θεμιτό- αθέμιτο'', ''ηθικό- ανήθικο'' είναι για τα θρησκευτικά δόγματα, την πολιτική ρητορεία και τον κόσμο των ΜΜΕ. Η πραγματικότητα, όπως υποκειμενικά την εκλαμβάνουμε, μπορεί να κατασκευασθεί, να τροποποιηθεί ή να παραβλεφθεί. Έννοιες φαινομενικά καθολικές και κοινώς αποδεκτές ενδέχεται να αξιοποιούνται επικοινωνιακά προς το συμφέρον της άρχουσας τάξης, εθνικής ή διεθνούς. Με αφετηρία τον παραπάνω συλλογισμό θα αναφερθούμε στον μεγάλο σύγχρονο δαίμονα της τρομοκρατίας.

     Με ομοφωνία που προκαλεί εντύπωση, η διεθνής βιβλιογραφία ορίζει την ''τρομοκρατία'' ως άσκηση φυσικής βίας με αντικρατική κατεύθυνση. Η προσοχή στρέφεται μονομερώς σε ομάδες παρανοϊκών εξτρεμιστών που βλάπτουν την πλειονότητα των υγιών δημοκρατικών πολιτών, εκπροσωπούμενων πάντα και κατά τεκμήριο από το κράτος. Κεντρική μας θέση πως είναι υποκριτικό και ηθικά ανέντιμο ανάμεσα σε δύο ποιοτικά όμοιες πράξεις να επιλέγουμε τον χαρακτηρισμό ''τρομοκρατική'' μόνο για εκείνη που απειλεί τον ισχυρό σε μία δυαδική σχέση εξουσίας. Επιμένουμε πως οι έννοιες ''τρομοκράτης'' και ''τρομοκρατία'' δεν συνιστούν παρά έναν αρνητικά φορτισμένο πολιτικό χαρακτηρισμό, μία ετικέτα που, όπως σε κάθε έγκλημα, προσάπτεται από όποιον έχει τη δύναμη να νομοθετεί και να επικρατεί ιδεολογικά επί του αντιπάλου του.

     Ειδικότερα: Όσον αφορά την εθνικοαπελευθερωτική τρομοκρατία, η ίδια ενέργεια για κάποιους είναι τρομοκρατική πράξη, απάνθρωπη και εγκληματική, για άλλους πράξη πατριωτισμού, επιδοκιμαστέα και αξιοθαύμαστη. Οι ίδιοι άνθρωποι για κάποιους είναι παράφρονες εξτρεμιστές, για άλλους αγωνιστές και υπερασπιστές του δικαίου των λαών. Άραγε γιατί προβάλλεται πάντα το πρώτο σκέλος των παραπάνω παρατηρήσεων όταν μιλάμε για Παλαιστινίους, Βάσκους ή Κούρδους; Και υπενθυμίζουμε, ως απόδειξη της σχετικοποίησης και πολιτικής εκμετάλλευσης της έννοιας, δύο ηχηρά ιστορικά παραδείγματα. O Sean Mcbride, ''τρομοκράτης'' και ηγετικό στέλεχος του IRA, έγινε υπουργός της ιρλανδικής κυβέρνησης και τιμήθηκε- μεταξύ άλλων- με το Νόμπελ Ειρήνης. Για τον Nelson Mandela, ''τρομοκράτη'' σύμφωνα με τους επίσημους καταλόγους του State Department, οι συστάσεις είναι περιττές.

      Περνώντας στην κρατική τρομοκρατία, το κυρίαρχο ακαδημαϊκό πλαίσιο συνεχίζει να την αγνοεί επιδεικτικά, αφού εμμένει σε μία βία ασκούμενη απο μη κρατικούς παράγοντες. Με ποιά όμως λογική η απαγωγή και ο βασανισμός πολιτών από μυστικούς πράκτορες δεν συνιστά τρομοκρατική πράξη, ενώ η ίδια ακριβώς πρακτική ακροαριστερών οργανώσεων (προς την αντίστροφη κατεύθυνση) εμπίπτει στην έννοια της τρομοκρατίας; Με ποιά λογική βόμβα που τοποθετείται σε δημόσιο χώρο για να προκαλέσει τυχαίο αριθμό αθώων θυμάτων  είναι τρομοκρατία αν τελείται από μουσουλμάνους φονταμενταλιστές και όχι αν καθοδηγείται από την υπερδύναμη και τους δορυφόρους της; Με την λογική του θεμελιώδους και χωρίς εξαίρεση ιστορικού κανόνα ότι ο ισχυρός αρνείται να εφαρμόσει για τον εαυτό του τα κριτήρια που ο ίδιος θέτει για τους αδύναμους. Το πως είναι δυνατόν κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μίας πράξης ως εγκληματικής και κατ' επέκταση τρομοκρατικής να είναι όχι τα ποιοτικά της γνωρίσματα αλλά η ταυτότητα του δράστη, και μάλιστα αυτό να είναι ευρέως αποδεκτό χωρίς να κινείται φύλλο, είναι ζήτημα των νομιμοποιητικών μηχανισμών του συστήματος προπαγάνδας.

     Η ιστορία γράφεται από το νικητή. Και ο νικητής θα καθορίσει το επίσημο περιεχόμενο μίας έννοιας πολιτικά φορτισμένης. Οι θηριωδίες του αυτοκράτορα στην Αϊτή, τη Νικαράγουα, την Κολομβία, οι βαρβαρότητες στο Ελ Σαλβαδόρ, το Ιράκ, την Παλαιστίνη ήταν και παραμένουν για τα συστήματα κατήχησης ανιδιοτελής αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την δημοκρατία και την ειρήνη. Βεβαίως και ο Χίτλερ ειρήνη επιθυμούσε (αφού προηγουμένως θα είχε ισοπεδώσει τον κόσμο).Το ίδιο σήμερα και οι ΗΠΑ. ''Ο πόλεμος είναι ειρήνη'' όπως ανέλυε στο ''1984'' ο Orwell και οι ιθύνοντες των πολιτικών και οικονομικών ελίτ έχουν εμπεδώσει καλά το μάθημα. Από την άλλη οι μαζικές δολοφονίες εκατομμυρίων ανθρώπων από τους ''ηττημένους της ιστορίας'' Σταλινικούς και Μαοικούς δεν ενοχλούν, αποχαρακτηρίσθηκαν και από ''εξαφανίσεις'' μετατράπηκαν ξαφνικά σε ειδεχθή εγκλήματα κρατικής τρομοκρατίας. Εντελώς συμπτωματικά η κρατική τρομοκρατία αποκτά υπόσταση είτε για κράτη που δεν υφίστανται πλέον και πέρασαν στην ιστορία ως ολοκληρωτικά είτε για κράτη που υφίστανται αλλά αρνούνται να παραδώσουν τους πόρους τους στον έλεγχο των πολυεθνικών, αρνούνται να ψηφίσουν σε δημοκρατικές εκλογές όποιον δημοκρατικά τους υποδεικνύουν οι ΗΠΑ, αρνούνται να διαλύσουν οργανώσεις και συνδικάτα λαϊκής βάσης. Ο καθένας μπορεί πάντα να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα…

Ιανουάριος 2015 (1)

Στάθης σταυροπουλος. Η προσευχή ενός δαρμένου σκύλου, enikos.gr, 9 Ιανουαρίου 2015

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΕΝΟΣ ΔΑΡΜΕΝΟΥ ΣΚΥΛΟΥ...

Χρήστος Κόφφας. Βία και ταξική πάλη, Ριζοσπάστης, Νοέμβριος 2001

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ

                                                                     Βία και ταξική πάλη

Ο Δαντόν και ο Ροβεσπιέρος, τρομοκράτες της εποχής.Η Γαλλική Επανάσταση, το καμάρι του γαλλικού διαφωτισμού, δεν είναι τίποτα άλλο, με βάση τις τρέχουσες προπαγανδιστικές ανάγκες των αστών, παρά μία τρομοκρατία

Ο Μαρξ όμως
Μας έδειξε
Τους νόμους της ιστορίας
Κι έβαλε το προλεταριάτο
Στο τιμόνι μπροστά
Τα βιβλία του Μαρξ
δεν είναι του τύπου στοιχεία,
δεν είναι στήλες γεμάτες στεγνούς αριθμούς.
Ο Μαρξ έταξε ορθόν τον εργάτη στην πορεία
μέσα σε φάλαγγες πιο σφικτές
Κι απ' τους σφιχτούς ζυγούς
οδηγούσε τις φάλαγγες
και φώναξε:
σωστά πολεμάτε
Βλ. Μαγιακόφσκι
Την πόρτα αν δεν ανοίγει, τη σπαν, σας είπα.
Τι στέκεστε, τι γέρνετε σκυφτοί;
Λαέ σκλάβε, δειλέ, ανανιώσου, χτύπα!
Και κέρδισε μονάχος το ψωμί
Κ. Βάρναλης
Θα μπορούσε με τους στίχους των δυο μεγάλων ποιητών - κομμουνιστών να κλείσει η συζήτηση για το ρόλο της βίας στον αγώνα της εργατικής τάξης για την απελευθέρωσή της, για την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού. Επειδή οι μέρες είναι πονηρές επιβάλλεται να πούμε κάτι παραπάνω. Οσο θα υπάρχουν στο προσκήνιο της ιστορίας εκμεταλλεύτριες τάξεις, όσο η αλληλοσχέση παραγωγικές δυνάμεις - παραγωγικές σχέσεις δε θα λύνεται από την εργατική τάξη για δικό της λογαριασμό, η βία αντικειμενικά θα μας συνοδεύει. Οταν από το προσκήνιο της ιστορίας δεν ξεκουμπιστεί ο καπιταλισμός, βία σαν αυτή που ζούμε στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην περιοχή της Ασίας ενάντια στο λαό του Αφγανιστάν, σαν αυτή που ζήσαμε με τον πόλεμο του ΝΑΤΟ ενάντια στη Γιουγκοσλαβία και όχι μόνο, θα μας συνοδεύει. Δε χρειάζεται να μνημονεύσουμε άλλες πιο τρομακτικές βιαιότητες του καπιταλισμού.

Ο Ροβεσπιέρος

Ετσι δυστυχώς κινήθηκε η ανθρωπότητα και δυστυχώς συνεχίζει και θα συνεχίσει μέχρι την επικράτηση της κομμουνιστικής κοινωνίας, εκεί όταν δηλαδή οι τάξεις θα χωνευτούν και τα μέσα παραγωγής θα κοινωνικοποιηθούν απόλυτα και οριστικά: εκεί και τότε θα εξαλειφθεί και το φαινόμενο της βίας. Καμία εκμεταλλεύτρια τάξη δεν έφυγε από το προσκήνιο της ιστορίας χωρίς να ασκήσει τη βία της, αλλά και καμιά ανερχόμενη δεν το απέφυγε. «Η βία είναι η μαμή κάθε παλιάς κοινωνίας όταν αυτή εγκυμονεί το καινούριο».
Μερικά ιστορικά παραδείγματα. Τι θα μπορούσε ο Σπάρτακος, που οργάνωσε την εξέγερση των δούλων, να κάνει διαφορετικό, από το να αντιτάξει τη βία των δούλων στη βία των δουλοκτητών; Η αστική τάξη που κουμαντάρει σήμερα τις τύχες της ανθρωπότητας μπορεί να μας πει πως ξεμπέρδεψε με τους φεουδάρχες; Οι φεουδάρχες έτσι απλά παρέδωσαν την εξουσία;
Πάνω από 200 χρόνια κράτησε αυτή η διαπάλη για το ποιος τελικά θα επικρατήσει. Η ανερχόμενη αστική τάξη που κουβαλούσε το πράγματι καινούριο και προοδευτικό, αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει τη βία, και η απερχόμενη φεουδαρχική εξάντλησε τα περιθώρια βίας για να κρατηθεί. Ποιος αστός θα διανοούνταν να χρησιμοποιήσει βία αν οι γαιοκτήμονες φεουδάρχες αποχωρούσαν ειρηνικά από το προσκήνιο της ιστορίας; Φυσικά κανένας.

Οδοφράγματα στη Μόσχα

Αν δεν είναι έτσι, τότε η Γαλλική Επανάσταση, το καμάρι του γαλλικού διαφωτισμού, δεν είναι τίποτα άλλο, με βάση τις τρέχουσες προπαγανδιστικές ανάγκες των αστών, παρά μία τρομοκρατία. Ο Ροβεσπιέρος, ο Μαρά, ο Δαντών, δεν ήταν επαναστάτες αλλά τρομοκράτες. Ο Μοντεσκιέ (άλλοι εκπρόσωποι του γαλλικού διαφωτισμού) δεν ήταν φωτεινά μυαλά που άνοιγαν δρόμους! Θα πρέπει να σερβίρονται σαν οι ιδεολογικοί αρχηγοί της τότε «τρομοκρατίας»!
Το αμερικανικό έθνος - που η ηγεσία του αυτόκλητα σήμερα αναγορεύεται σε κιβωτό της ελευθερίας και τιμωρό κάθε λαϊκού κινήματος, της «τρομοκρατίας» σήμερα - πώς συγκροτήθηκε; Χωρίς βία; Δεν υποχρεώθηκε σε διπλό πόλεμο με τη γαλλική και την αγγλική αποικιοκρατία; Δεν έλυσε μέσω του εμφυλίου την οικονομική διένεξη μεταξύ βορρά και νότου; Αν δεν είναι έτσι, τότε οι εθνικοί του ήρωες Λίνκολν, Τζορτζ Ουάσινγκτον δεν είναι τέτοιοι, αλλά κάτι σαν το δικό τους τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη, άντε το πολύ ένας Αλ Καπόνε ή Τζον Ντίλιγκερ. `Η πολύ περισσότερο από τη μεριά της τότε γαλλικής πολιτικής με τα σημερινά δεδομένα, κάτι σαν τον Μπιν Λάντεν της εποχής του. Δεν είναι όμως έτσι.
Στα πλαίσια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Επανάστασης του '21 κι όταν ο Ιμπραήμ σάρωνε την Πελοπόννησο, το σύνθημα του Κολοκοτρώνη ήταν «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους». Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για σύνθημα της πιο ακραίας βίας. Είχε άλλη επιλογή; Επαναστάτης ή τρομοκράτης;
Βία γενικά δεν υπάρχει. Βία για ποιον, είναι κάθε φορά το ζητούμενο. Και η ιστορία έδειξε ότι καμιά βαθιά κοινωνική επανάσταση δεν είναι δυνατή χωρίς μαζική πολιτική δράση, χωρίς εφαρμογή καταναγκαστικών μέτρων κατά των εκμεταλλευτών, χωρίς ορισμένη μορφή βίας.
Οταν δεν υπάρχει βία από την πλευρά της αντίδρασης, που εναντίον της πρέπει να διεξαχθεί πάλη, τότε δεν μπορεί να γίνει λόγος για οποιαδήποτε επαναστατική βία. Η ένταση και οι μορφές της επαναστατικής βίας εξαρτώνται πρώτα απ' όλα από το βαθμό και τις μορφές αντίστασης των τάξεων που ανατρέπονται. Στην εποχή που περνάμε δυο κυρίαρχες τάξεις είναι στο προσκήνιο της ιστορίας. Η διαπάλη ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αστική, η διαπάλη ανάμεσα στο λαό (στους λαούς) και στον ιμπεριαλισμό ξεκίνησε, συνεχίζεται, με νίκες, τραγωδίες, ήττες, ζιγκ-ζαγκ. Η ιστορία δεν κινείται ποτέ ευθύγραμμα. Η απερχόμενη αστική τάξη, ό,τι ήταν να δώσει στην ανθρωπότητα το έδωσε, δεν πρόκειται να μεταλλαχτεί, πέρασε στην πιο βάρβαρη αντίδραση, πρέπει να ξεκουμπιστεί. Το ερώτημα: θα αποχωρήσει οικειοθελώς; Η ιστορία απαντάει όχι. Η εργατική τάξη και οι δυνάμει σύμμαχοί της καλούνται να την ανατρέψουν.
Εξάλλου η βία εκδηλώνεται καθημερινά, έστω σε πιο ήπιες μορφές, και από τις δύο πλευρές. Οι εργάτες που απεργούν, που κάνουν κατάληψη του εργοστασίου, που κλείνουν δρόμους, ασκούν βία! Βία, ως απάντηση στη βία των κυβερνήσεων, των εργοδοτών, των κρατικών μηχανισμών. Οταν τα ΜΑΤ εμποδίζουν πορείες, όταν τα δικαστήρια κηρύσσουν παράνομες τις απεργίες, όταν ο εργάτης απολύεται επειδή αγωνίζεται, όλα αυτά είναι μορφή βίας, που είναι και νομικά θεσμοθετημένη!
Δε χρειάζεται να πάμε πολύ πίσω στην ιστορία. Αρκεί να δούμε με ψύχραιμο μάτι την αναίσχυντη κλιμάκωση της ιμπεριαλιστικής βαρβαρότητας στην Ευρασία. Καμία ηθικολογία δεν πρόκειται να εμποδίσει τα σχέδια των ιμπεριαλιστών, τη βία τους, παρά μόνο η πάλη των μαζών. Η πάλη που δεν έχει να κάνει με επιθέσεις «καμικάζι» σε δίδυμους πύργους. Αυτή η δική μας βία απαιτεί εκατοντάδες χιλιάδες, εκατομμύρια συνειδητοποιημένους αγωνιστές που στρέφουν την πάλη τους, καθημερινά, κλιμακωμένα ενάντια στις αντιδραστικές κυβερνήσεις και σε διεθνή συντονισμό ενάντια στα ιμπεριαλιστικά υπερκέντρα τύπου ΝΑΤΟ, ΕΕ και άλλων. Αγώνα που φτάνει μέχρι την ανατροπή τους. Θα ήταν ουτοπικό να πιστεύουμε πως είναι δυνατόν να αλλάξουμε μια κοινωνία που βασίζεται στην καταπίεση και στην οργανωμένη βία χωρίς να χρησιμοποιήσουμε τη λαϊκή δύναμη, εφαρμόζοντας μόνο μια «υψηλή» ηθική. Το ηθικό κήρυγμα που αποσπάται από την κοινωνική πραγματικότητα της ταξικής πάλης, καταντάει σε τελευταία ανάλυση επιζήμιο, μιας και θολώνει την ταξική συνείδηση του εργαζόμενου λαού. Η ηθική άρνηση είναι μια φανταστική άρνηση. Αυτό στην ουσία κάνουν στις μέρες μας τα πασόκικα, νεοδημοκρατικά και γενικά τα επιτελεία των εκσυγχρονιστών και η κυρίαρχη μερίδα του ιερατείου: Δικαιολόγηση της ιμπεριαλιστικής βίας, όχι όμως και της λαϊκής!

Χειροκροτητές ...

Δημήτρης Κανελλόπουλος. Δημοσιογραφία κατευθείαν μέσα από τη ΓΑΔΑ, Εφημερίδα των Συντακτών, 5 Ιανουαρίου 2015

«Όπως λένε οι αστυνομικοί», «οι Αρχές εκτιμούν», «όπως σημειώνουν οι Αρχές», «σύμφωνα με πληροφορίες της Αντιτρομοκρατικής», «οι αστυνομικοί εκτιμούν», «κάποιοι στον Αστυνομία κάνουν λόγο» και άλλα παρόμοια. Τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να αναπαράγουν τα στοιχεία που τους πλασάρει η Ασφάλεια. Είναι αυτό δημοσιογραφία; 

Σχεδιαγράμματα, πληροφορίες, εικασίες, σχέδια για μακελειό αίματος, φωτογραφίες, βίντεο. Όλες, όλα δηλαδή, δημοσιογραφικές ειδήσεις και... αποκαλύψεις, όπως ακριβώς τις δίνει η αστυνομία. Χωρίς την παραμικρή επεξεργασία από την πλευρά των δημοσιογράφων. 

Το μόνο... ρεπορτάζ που κάνουν είναι να πηγαίνουν στη γειτονιά του συλληφθέντος (την Ανάβυσσο καλή ώρα) και να ρωτούν το μίνι μάρκετ για το πόσες φέτες μορταδέλα αγόρασε ο (ξανθός) Χριστόδουλος Ξηρός. Δέκα, αν ενδιαφέρεστε... 

«Αποκαλυπτικά ρεπορτάζ» όπως έλεγε το Mega λόγου χάριν και δεν υπάρχει τίποτε που να έβγαλε ο ίδιος ο δημοσιογράφος. Μόνο όσα αφήνονται να διαρρεύσουν από την Ασφάλεια.

O Ξηρός πάντως πρέπει να είναι ο μοναδικός τρομοκράτης παγκοσμίως που χλευάζουν όλοι οι αναρχικοί και σέβονται (ή πιστεύουν) οι συντηρητικοί (sic).

Αλλά πείτε μου, είναι δημοσιογραφία αυτή; 

Κριτική Εγκληματολογία: Πέρα από το ζήτημα της ανεξαρτησίας από τις κρατικές αρχές της δημοσιογραφικής πληροφόρησης περί τη σύλληψη του Χρ. Ξηρού, υπάρχουν και μια σειρά από άλλες πτυχές που έρχονται να συνθέσουν ένα σημαντικότατο ζήτημα: Την ποιότητα της πληροφόρησης περί την εγκληματικότητα και την αντιμετώπισή της στην Ελλάδα των αρχών του 21ου αιώνα - ένα πεδίο που περιλαμβάνει μια σειρά από ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ζητήματα εγκληματολογικής μελέτης. Στην ειδική περίπτωση Ξηρού προκαλεί ενδιαφέρον το ότι αποτελεί ρουτίνα ο εμπλουτισμός της παρουσίασης του προσώπου με ένα πλήθος χαρακτηρισμών, όπως για παράδειγμα αυτός του 'επικίνδυνου τρομοκράτη'. Ένα άλλο, εξίσου ενδιαφέρον ζήτημα είναι ότι οι σχετικοί δημοσιογράφοι εκφράζουν μηχανικά και τυποποιημένα ένα αίσθημα ανακούφισης που προκύπτει από συμβάντα όπως το ότι ο Ξηρός συλλήφθηκε, ή υποτιθέμενα και αμφίβολα συμβάντα όπως το ότι η ΕΛΑΣ πέτυχε να αποτρέψει μια βομβιστική επίθεση του τρομοκράτη στις φυλακές Κορυδαλλού με σκοπό την απελευθέρωση άλλων επικίνδυνων τρομοκρατών, μελών των Πυρήνων της Φωτιάς. Ως εάν να επιχειρείται η μετάδοση του συγκεκριμένου αισθήματος σε πληθυσμούς που είναι τουλάχιστον αμφίβολο ότι κινδυνεύουν από την όποια ένοπλη δράση Ξηρού. Ως εάν να επιχειρείται οι εκαντοντάδες χιλιάδες που ζουν στα δυαράκια της κατήφειας και στέρησης, οι σύγχρονοι 'Πατατοφάγοι' της μακαρονάδας,  οι άνεργοι, οι άστεγοι, οι στερημένοι από κάθε περίθαλψη, να ανησυχούν μήπως και ο Ξηρός και οι ομόλογοί του τους ληστέψουν ή τους στερήσουν από μια ζωή που μόλις και μετά βίας διατηρούν στα όρια της επιβίωσης. 
Και, κατα σύμπτωση, η ροή των πληροφοριών με νέα στοιχεία, τόσο σημαντικά ώστε να δικαιολογούν τη συνεχή διακοπή του δελτίου ειδήσεων των καθεστωτικών τηλεοπτικών καναλιών ως εάν οι τηλεθεατές να (πρέπει να) αγωνιούν για τις λεπτομέρειες αυτές, λαβαίνει χώρα κατά τη διάρκεια του δελτίου. Από τις 8 ως τις 9 το βράδυ. Ο δε υπουργός διδάσκει ηθικολογία και καθηκοντολογία.